انسان پس از مرگ به عالم وسیع‏تر و بازتری وارد می‏شود، كه در آن حدود و قیود ماده نیست. روح آزادتر است و به هر كجا خواست، پرواز می‏كند. طبق روایات، ارواح خوب و پاكیزه در یك جا (وادی السلام) جمع می‏شوند و ارواح زشتكاران در مكان دیگری مانند برهوت اجتماع می‏كنند.

در كتاب كافی نقل شده است كه شخصی به حضرت صادق(ع) گفت: برادرم، در بغداد است و نگرانم كه در همان جا بمیرد. امام فرمود: باك نداشته باش! هر جا كه خواهد بمیرد، چون هیچ مؤمنی در شرق یا در در غرب زمین باقی نمی‏ماند مگر آن كه خداوند روح او را در وادی السلام با ارواح مؤمنان دیگر قرار می‏دهد.

آن شخص پرسید: وادی السلام كجا است؟

حضرت فرمود: در پشت كوفه(نجف) بدان من اجتماع ارواح را می‏بینم كه حلقه حلقه نشسته اند و با یكدیگر گفت و گو دارند.(1)

"حبه عرنی" از امام امیرالمؤمنین(ع) پرسید: آیا مردگان با هم تكلم و مؤانست دارند؟ حضرت فرمود: بلی، اگر پرده از جلوی چشمان تو برداشته شود، آن‏ها را می‏بینی كه حلقه حلقه نشسته‏اند. آنان روح هایی هستند و هر مؤمنی در هر كجا كه از دنیا برود، روح او به وادی السلام منتقل می‏شود. وادی السلام بقعه‏ای از بهشت عدن است.(2)

ذره ذره كاندرین ارض و سماست‏

جنس خود را همچو كاه و كهرباست‏

نوریان مر نوریان را جاذبند

ناریان مر ناریان را طالبند(3)

در روایت دیگر امیرالمؤمنین(ع) فرمود: "ارواح كافران در وادی برهوت یمن اجتماع می‏كنند".(4)

پی‏نوشت‏ها:

1 - سید محمد حسین حسینی طهرانی، معادشناسی، ج‏3، ص 232.

2 - همان، ص 234.

3 - مثنوی، ج‏6، ص 601، چ میرخانی.

4 - محمد حسین حسینی طهرانی، معادشناسی، ج‏3، ص 236.